Urazy i kontuzje

Urazy definiowane są jako działanie zewnętrznego czynnika, który wywołuje w organizmie zmiany zarówno anatomiczne, jak i czynnościowe. Czynniki te dzielimy na mechaniczne, chemiczne oraz mieszane. W wyniku działania tych czynników dochodzi do uszkodzenia tkanek, którego wielkość zależy od siły, czasu działania oraz rodzaju czynnika uszkadzającego. W trakcie życia bardzo często borykamy się z problemami wynikającymi z urazów prowadzących do uszkodzenia tkanek.

Kontuzje - problem aktywnych ludzi


Niemal każdy, kto uprawiał bądź uprawia w życiu jakiś sport, doznał epizodu przebytego uszkodzenia, od teoretycznie niegroźnego podbiegnięcia krwawego (potocznie nazywanego siniakiem), do uszkodzeń wymagających interwencji medycznych takich jak złamanie czy skręcenie. Dyscypliną sportową, w której urazy i kontuzje występują najczęściej według badań jest piłka nożna . Przeprowadzono również badania które miały na celu wykazanie konkretnych czynników ryzyka wystąpienia kontuzji u graczy piłki nożnej .
Do czynników tych należą:

  • Wcześniejsze urazy
  • Zaburzenie równowagi strukturalnej mięśni
  • Zmęczenie

Zasady chroniące przed kontuzjami:
Mając na uwadze powyższe czynniki ryzyka warto przy uprawianiu sportu, a także w życiu codziennym, ich unikać. Warto również pamiętać o uniwersalnych zasadach, którymi można się kierować w przypadku występowania uszkodzenia. W celu łatwiejszego zapamiętania tych reguł utworzono angielski akronim PRICE, który jest skrótem od angielskich słów:

  • Protection – ochrona uszkodzonego miejsca w celu zabezpieczenia przed dalszym uszkadzaniem
  • Rest – odpoczynek, który ważny jest w celu przyspieszenia prawidłowej regeneracji
  • Ice – chłodzenie, w celu redukcji objawów bólowych stosuje się zimne okłady oraz kompresy
  • Compression – delikatny ucisk miejsca uszkodzenia hamuje powstawanie obrzęku i ułatwia prawidłowe gojenie
  • Elevation – uniesienie miejsca uszkodzenia powyżej poziomu serca może okazać się pomocne przy prawidłowym gojeniu

Rodzaje uszkodzeń i ich leczenie


Wymienić można bardzo dużo rodzajów uszkodzeń tkanek, do często populacyjnie występujących zaliczyć możemy między innymi:

  • Stłuczenie,

    z łaciny nazywane contusio, które jest zazwyczaj efektem upadku na podłoże o znacznej twardości. Typowe objawy przy stłuczeniu obejmować będą obrzęk, bolesność zarówno samoistną jak i w przypadku uciśnięcia miejsca stłuczenia, wzmożone ucieplenie oraz uszkodzenie naczyń i w efekcie wylewy krwawe. W celu łagodzenia występujących objawów bólowych stosuje się leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych. W badaniach wykazano skuteczność jednego z leków z tej grupy, ibuprofenu, podawanego w formie żelu . Ibuprofen znajduje się w leku DIP RILIF w postaci łatwego do aplikacji żelu. Stosowane są także zimne okłady łagodzące ból.

  • Urazy mięśniowe,

    które powstają w wyniku całkowitego lub częściowego, mechanicznego przerwania ciągłości jednostki mięśniowej. Wyróżnić tutaj możemy zależnie od stopnia nasilenia, naciągnięcie, naderwanie oraz przerwanie. Czynnikiem zwiększającym ryzyko wystąpienia uszkodzeń mięśni jest nieodpowiednie jego rozciągnięcie przed planowanym wysiłkiem, dlatego warto pamiętać o odpowiednim rozciąganiu. Objawy towarzyszące obejmują przede wszystkim ból, obrzęk oraz uniemożliwienie wykonywania naturalnych ruchów. Leczenie obejmuje unieruchomienie, stosowanie zimnych i suchych okładów oraz stosowanie leków przeciwbólowych. Niezbędne może okazać się w niektórych przypadkach leczenie operacyjne.

  • Skręcenie

    jest uszkodzeniem stawu, które powstaje w momencie przekroczenia fizjologicznego zakresu ruchów danego stawu. Dochodzi wtedy do uszkodzenia torebki stawowej, więzadła oraz chrząstki stawowej. Objawy obejmują występowanie dolegliwości bólowych, obrzęk, krwiak, wzmożone ucieplenie oraz patologiczne zwiększenie zakresu ruchów w stawie. W przypadku skręcenia występuje nierzadko powikłanie w postaci skręceń nawracających, głównie w obrębie stopy. Leczenie na miejscu obejmuje przede wszystkim unieruchomienie stawu, a dalsze postępowanie uzależnione jest od przeprowadzonej dokładnie szpitalnej diagnostyki.

Oczywiście nie są to wszystkie rodzaje uszkodzeń, wyróżnić można ich znacznie więcej. W przypadku wystąpienia uszkodzenia niegroźnego, warto pamiętać o możliwości jego samodzielnego zaopatrzenia, jednak zawsze w przypadku występowania niepokojących objawów warto skierować się po poradę do lekarza.


1Epidemiology of sports injuries--25-year-analysis of sports orthopedic-traumatologic ambulatory car eK Sportverletz Sportschaden. 1999 Jun;13(2):38-52.
2Injury risk factors, screening tests and preventative strategies: a systematic review of the evidence that underpins the perceptions and practices of 44 football (soccer) teams from various premier league Alan McCall, Chris Carling, Michael Davison,
Nedele, Franck Le Gall, Serge Berthoin, Gregory Dupont, British Journal of Sports Medicine
3Efficacy of a proprietary ibuprofen gel in soft tissue injuries: a randomised, double-blind, placebo-controlled study. Machen J, Whitefield M. Int J Clin Pract. 2002 Mar;56(2):102-6.