Reumatyzm i choroby reumatyczne

Reumatyzm jest ogólną nazwą całej grupy różnych schorzeń, które właściwie powinny być znane jako choroby reumatyczne. Pomimo zróżnicowanych przyczyn występowania tych problemów, możemy wyróżnić ich wspólne cechy. Zwykle związane są one z uszkodzeniem stawów oraz kości, co prowadzi do występowania bólu w obszarach zmienionych chorobowo, a także może manifestować się w cięższych przypadkach ograniczeniem ruchomości stawów, w wyniku czego dochodzi nawet do ich usztywnienia. Cały proces chorobowy ma często podłoże autoimmunologiczne, jednakże nie jest to jedyna możliwa przyczyna. WHO wyróżnia aż 150 chorób zaliczanych do grupy reumatycznych.1 Schorzenia z tej grupy stanowią duży i ważny społeczny problem. Według danych literaturowych jedna z tej grupy dolegliwości, choroba zwyrodnieniowa stawów, jest czwartą co do częstości wśród kobiet i ósmą wśród mężczyzn przyczyną inwalidztwa.2

Reumatyzm i choroby reumatyczne

Przyczyny reumatyzmu

Bardzo zróżnicowane pod względem przyczyn jednostki chorobowe mogą powodować występowanie wymienionych wcześniej typowych, reumatycznych objawów. Do chorób tych należą między innymi:

  1. Reumatoidalne zapalenie stawów,

    które jest chorobą przewlekłą, autoimmunologiczną, bez poznanej konkretnej przyczyny. W wyniku toczącego się przewlekle stanu zapalnego dochodzi do degeneracji stawów, a u części chorych także ma miejsce zajęcie narządów wewnętrznych. Szczyt zachorowań obserwuje się w wieku 60-75 lat, a kobiety chorują trzy razy częściej niż mężczyźni. Objawy obejmują dolegliwości bólowe oraz sztywność, której jedną z postaci jest sztywność poranna, polegająca na bólach i trudnościach ruchowych występujących po odpoczynku sennym. W ostrym rzucie choroby może występować obrzęk, zaczerwienie czy nadmierne ucieplenie miejsca zmienionego chorobowo.

    Z objawów pozastawowych należy zwrócić uwagę na możliwość występowania niedokrwistości i związanego z nią osłabienia. Diagnoza stawiana jest natomiast na podstawie określonych kryteriów ustalonych przez organizację o nazwie European League Against Rheumatism. Leczenie obejmuje metody takie jak fizykoterapia, fizjoterapia czy farmakoterapia. W ramach tej ostatniej stosowane są między innymi metotreksat, sulfasalazyna czy leki biologiczne. Stosuje się również niesteroidowe leki przeciwzapalne, do których należy ibuprofen, którego skuteczność w reumatoidalnym zapaleniu stawów wykazały badania.3 Jednym z preparatów zawierających te substancję czynną jest żel Dip Rilif.

  2. Choroba zwyrodnieniowa stawów,

    która nazywana bywa także osteoartrozą, jest wynikiem zaburzenia oddziaływania czynników biologicznych i mechanicznych na procesy zarówno tworzenia jak i niszczenia chrząstki stawowej, w wyniku czego dochodzi do uszkodzenia i zaburzenia funkcjonowania stawów. Wyróżnić możemy dwie postaci tej choroby, pierwotną, której przyczyna jest nieznana i występuje częściej, oraz wtórną, rzadszą, występującą w wyniku znanych nam przyczyn. Ze względu na zajęty staw osteoartroza bywa nazywana także koksartrozą – jeżeli zajęty jest staw biodrowy lub gonartrozą, w przypadku zajęcia stawu kolanowego.

    Głównym objawem jest bolesność w obrębie zajętego stawu, początkowo występuje tylko w wyniku poruszania nim, następnie dochodzić może do występowania bólu w spoczynku, a także w nocy. Typowo schorzenie to rozwija się powoli, z okresami zaostrzeń oraz remisji. Leczenie polega na stosowaniu metod operacyjnych, fizjoterapii, jak i farmakoterapii. Bardzo ważna jest również świadomość dolegliwości ze strony chorego. Pierwsza opcja leczenia jest metodą z wyboru, w przypadku zajęcia stawu biodrowego lub kolanowego ograniczającego znacznie jego ruchomość. Wykonuje się wtedy aloplastykę stawu. W ramach farmakoterapii stosuje się leki z różnych grup, są to między innymi niesteroidowe leki przeciwzapalne czy opioidy. Dzięki ich działaniu przeciwbólowemu znacznie zwiększa się komfort życia pacjenta. Stosowane są także między innymi glikokortykosteroidy czy kwas hialuronowy.

Dwie opisane dolegliwości są zaledwie ułamkiem wszystkich możliwych przyczyn występowania typowych objawów chorób reumatycznych, jednakże w związku z ich częstością występowania wiedza na ich temat jest bardzo ważna. W przypadku zauważenia występowania opisanych objawów zawsze warto jest sięgnąć po poradę specjalisty.


1https://www.who.int/chp/topics/rheumatic/en/

2Choroba zwyrodnieniowa stawów kolanowych – epidemiologia, diagnostyka i leczenie, Nowa Medycyna 2/2002 Karol Kita, Stanisław Sierakowski, Bogdan Lewandowski, Piotr Adrian Klimiuk, Jacek Kita, Elżbieta Muklewicz

3Ward JR Update on ibuprofen for rheumatoid arthritis. American Journal of Medicine, 1984 Jul 13;77(1A):3-9.