Przewlekły ból stawów

Stawy są anatomicznymi strukturami łączącymi elementy szkieletu. Występowanie różnorodnych rodzajów stawów i złożoność każdego stawu z osobna pozwala na wykonywanie skomplikowanych, precyzyjnych ruchów. Złożoność naraża jednak połączenia międzykostne na rozmaite stany patologiczne: zapalenia, stany degeneracyjne lub urazy. Konsekwencją patologii stawów jest ból. Ból trwający dłużej niż okres fizjologicznego gojenia, dłużej niż 3 miesiące, jest nazywany bólem przewlekłym.
Patomechanizm bólu stawów oparty jest na nocyceptywnym przekazywaniu bodźców bólowych. Wyspecjalizowane receptory, reagujące na ucisk, temperaturę i cytokiny zapalne, powodują uruchomienie kaskady przekaźnictwa nerwowego prowadzącej do pobudzenia ośrodków bólowych w ośrodkowym układzie nerwowym (mózg i rdzeń kręgowy). Ból stawu może być wyindukowany poprzez nerwy – nazywany jest wtedy neuropatycznym.

Przewlekły ból stawów

Powszechność przewlekłego bólu stawów


Ból stawów jest zjawiskiem często występującym w populacji. NHIS (amerykańskie badanie epidemiologiczne) szacuje, że 55,2 miliona obywateli USA cierpi z powodu artretyzmu. Prognozy głoszą, że do 2030 roku co czwarty człowiek będzie miał zdiagnozowaną przez lekarza zapalną chorobę stawów. Choroba zwyrodnieniowa stawów dotyka natomiast 80% ludzi powyżej 75 roku życia.1
Wraz z wiekiem zwiększone jest ryzyko wykształcenia się zwyrodnieniowej choroby stawów. Choroby młodszego wieku związane ze stawami dotyczą natomiast zapaleń.2Dolegliwości bólowe stawów są objawem mało specyficznym. Ból stawów może być spowodowany między innymi przeciążeniem i nadmiernym wysiłkiem fizycznym. Może być jednak objawem takich chorób jak: RZS, choroba zwyrodnieniowa stawów, łuszczyca, choroba Stilla, toczeń, infekcje bakteryjne lub wirusowe, twardzina układowa.

Leczenie przewlekłego bólu stawów


Skuteczne leczenie bólu stawów powinno być oparte na znalezieniu przyczyny, a następnie wyeliminowaniu czynnika wywołującego bolesną patologię. Nie jest to jednak zawsze oczywiste, niekiedy ból stawów jest opisywany jako idiopatyczny, co oznacza, że znalezienie bodźca wywołującego ból jest niemożliwe. Diagnostyka bólu powinna być zawsze podjęta i opierać się na nauce opartej na faktach. Branymi pod uwagę badaniami są zarówno badania laboratoryjne, bazujące na technice obrazowania medycznego jak i analizie objawów klinicznych. Najczęstsze patologie stawów i ich sposoby leczenia to:

  • Choroba zwyrodnieniowa stawów:

    degeneracja chrząstki stawowej prowadzi do progresji choroby. Leczenie zachowawcze oparte jest na suplementacji chondroityny, iniekcjach kwasu hialuronowego oraz stosowaniu leków przeciwzapalnych,3

  • Urazy stawów:

    między innymi skręcenia i zwichnięcia. Zwykle kuracja opiera się na leczeniu zachowawczym. Techniki fizjoterapeutyczne i oszczędzanie bolesnego miejsca są metodami z wyboru. Istotne jest opanowanie bólu w urazie. W tym celu stosowane są leki z grupy niesterydowych leków przeciwzapalnych, leki hamujące syntezę prozapalnych, indukujących ból eikozanoidów. Ibuprofen zawarty w żelu Dip Rilif jest NLPZ-tem skutecznie łagodzących ból, stan zapalny oraz obrzęk powstały w miejscu urazu,

  • Choroby reumatoidalne:

    grupa schorzeń obejmująca wiele różnych jednostek chorobowych podobnych pod względem patomechanizmu uszkodzeń, opartego na przewlekłych stanach zapalnych. Leczenie farmaceutyczne jest swoiste dla każdej z chorób z tej grupy, polega na podawaniu leków przeciwzapalnych, hamujących limfocyty lub lekach biologicznych. Choroby reumatyczne dotyczą co setnego człowieka,4

  • Zaburzenia metaboliczne:

    nadmierne stężenie kwasu moczowego powoduje chorobę znaną jako dna moczanowa. Osadzanie się kwasu moczowego w stawach powoduje wystąpienie długotrwałej, nawracającej bolesności. Leczenie polega na zmianie nawyków oraz farmakologicznym obniżaniu kwasu moczowego we krwi,

  • Infekcje bakteryjne lub wirusowe:

    zaatakowane przez patogeny stawy mogą dawać bardzo nasilone, przewlekłe bóle. Bakterie eliminowane są przy pomocy dobranych antybiotyków,

  • Zapalenie stawów związane z łuszczycą:

    leczenie łuszczycy pozwala łagodzić ból związany z chorobą,

  • Nowotwory kości:

    dobranie odpowiedniego leczenia należy do zadań lekarza onkologa. Często możliwe jest wyleczenie nowotworu.


1Medscape: Osteoarthritis, Nov 12, 2018; Carlos J Lozada, MD; Chief Editor: Herbert S Diamond
2Breivik H, Beverly C, Ventafridda V, Cohen R, Gallacher D (2006)Survey of chronic pain in Europe: prevalence, impact on dailylife, and treatment. Eur J Pain 10:287–333
3Brown GA. AAOS clinical practice guideline: treatment of osteoarthritis of the knee: evidence-based guideline, 2nd edition. J Am Acad Orthop Surg. 2013;21(9):577–579.
4IASP; Joint Pain EpidemiologyTuhina Neogi, MD, PhD, FRCPC