Rwa kulszowa

Rwa kulszowa, znana także jako ischialgia, jest zespołem dolegliwości bólowych, które związane są z uciskiem na włókna nerwowe tworzące razem największy nerw w ciele człowieka – nerw kulszowy. Problem ten może być również związany z uciskiem samego nerwu kulszowego. Dolegliwości te występują dość często, w zależności od badań, od 3.1% do 5,3% mężczyzn oraz 1.3% do 3.7% kobiet w swoim życiu było narażonych na epizody dolegliwości związanych z rwą kulszową. Literatura podaje, że rwa kulszowa odpowiada za około 5% wizyt lekarskich spowodowanych bólem dolnego odcinka kręgosłupa.1

Nerw kulszowy

Powstaje w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa, gdzie łączą się korzenie nerwowe wychodzące z kanału kręgowego tego odcinka. Odpowiada za unerwienie mięśni uda, a także czuciowe oraz ruchowe unerwienie stopy i podudzia. Uszkodzenie tego nerwu może powstawać wskutek szeregu różnych przyczyn i doprowadzać do powstawania bardzo intensywnych dolegliwości bólowych.

Rwa kulszowa

Przyczyny występowania

Każdy uraz, schorzenie lub inna patologia, która ma miejsce w pobliżu przebiegu nerwu kulszowego może na niego bezpośrednio oddziaływać i manifestować się pod postacią intensywnych dolegliwości bólowych. Niektórymi z przyczyn występowania takiego stanu rzeczy są:

  • Dyskopatia

    – ból pojawia się w wyniku różnych nieprawidłowości w obrębie krążka międzykręgowego tej części kręgosłupa, w wyniku czego dochodzi do ucisku na korzenie nerwowe tworzące nerw kulszowy, a to z kolei może skutkować powstawaniem niedokrwienia w tym obszarze, obrzęku czy stanu zapalnego. Dolegliwości z tym związane potocznie nazywane bywają bólami „korzonkowymi”.

  • Zmiany nowotworowe

    – w rzadkich przypadkach obserwuje się ucisk z guzów na nerw, co wywołuje ból.

  • Zmiany zapalne

    – miejscowy stan zapalny również może wywoływać ucisk i w następstwie bolesność typową dla rwy kulszowej.

Objawy rwy kulszowej

Wyróżnić możemy dużą grupę objawów, będących związanymi z patologią toczącą się w obrębie nerwu kulszowego. Przede wszystkim należy wiedzieć, że rwa kulszowa może objawiać się zarówno bólem ostrym, występującym nagle, jak i bólem przewlekłym, który może ulegać nasileniu w momencie zwiększającego się ucisku. Ból najczęściej pojawia się początkowo w okolicy lędźwiowej kręgosłupa, a później promieniuje w okolice pośladka, jednak może także dotyczyć łydki, stopy lub tylnej powierzchni uda. W przypadku wystąpienia rwy możemy także zaobserwować nasilenie się dolegliwości bólowych w wyniku zmiany pozycji ciała, co doprowadza do zmiany pozycji kręgosłupa i większego nacisku. Kolejny objaw świadczący o rwie kulszowej został nazwany na cześć francuskiego lekarza, który nosił nazwisko Lasegue. Objaw ten polega na powstawaniu silnych dolegliwości bólowych w momencie unoszenia do góry kończyny dolnej w pozycji leżącej, która jest wyprostowana w stawie kolanowym. Charakteryzuje się on wysoką czułością, jednak niską swoistością.2 Oprócz bólu pojawić się mogą także zaburzenia czucia dotyczące obszaru unerwienia danego korzenia tworzącego nerw kulszowy. Zaburzenia te objawiać się będą między innymi w postaci mrowienia czy drętwienia. Wystąpić może także osłabienie siły mięśniowej a nawet niedowład mięśni.

Leczenie rwy kulszowej

W przypadku występowania objawów stosuje się szereg różnych metod mających na celu złagodzenie dolegliwości. Są to metody zachowawcze i leczenie operacyjne. Metody leczenia zachowawczego obejmują redukcję aktywności i odciążenie w ten sposób kręgosłupa, nie powinno się jednak przedłużać unieruchomienia w łóżku dłużej niż 5 dni. Kolejną bardzo ważną opcją jest edukacja na temat tej dolegliwości i ewentualnej możliwości zapobiegania występowania objawów (unikanie podnoszenia ciężkich przedmiotów czy gwałtownego schylania się). Powinno się także wdrożyć fizykoterapię oraz rehabilitację. Jeszcze jedną z możliwości leczenia zachowawczego jest farmakoterapia. Stosowane są między innymi preparaty zawierające niesteroidowe leki przeciwzapalne. Do tej grupy leków należy między innymi ibuprofen zawarty w preparacie Dip Rilif. Używane są także glikokortykosteroidy. W bardziej skomplikowanych przypadkach stosuje się również leczenie operacyjne.


1R Lewis, N Williams, HE Matar, N Din, D Fitzsimmons, C Phillips, M Jones, A Sutton, K Burton, S Nafees, M Hendry, I Rickard, R Chakraverty, and C Wilkinson, The Clinical Effectiveness and Cost-Effectiveness of Management Strategies for Sciatica: Systematic Review and Economic Model. Health Technology Assessment
2Kamath SU, Kamath SSLasègue's Sign. Journal of clinical and diagnostic research 2017 May